Ein gofynion
Beth rydym yn ei ofyn
Gallai pum newid ymarferol helpu busnesau bach ym mhob rhan o Gymru i roi AI ar waith. Mae pob un yn seiliedig ar y dystiolaeth yn ein hadroddiad cychwynnol.
Dyma ein gofynion ni fel grŵp o fusnesau yng Nghymru. Byddwn yn eu datblygu’n argymhellion penodol wrth i’n gwaith monitro barhau.
Rydym yn gofyn i Lywodraeth Cymru a Busnes Cymru, i’r cynghorau a’r cyrff rhanbarthol, ac i Lywodraeth y DU.
Cais 1. Cyllideb benodol ar gyfer mabwysiadu AI gan fusnesau bach, wedi’i phennu am sawl blwyddyn
Beth rydym yn ei ofyn
Rydym yn gofyn am gyllideb benodol ar gyfer mabwysiadu AI gan fusnesau bach o fewn y Cynllun AI i Gymru. Dylai gael ei phennu am sawl blwyddyn ar y tro, gan ddechrau gyda chyllideb 2027-28, a dylid mesur ei chanlyniadau yn ôl maint cwmni a rhanbarth.
Pam y byddai’n helpu
Mae angen i gymorth bara’n ddigon hir i ddangos canlyniadau. Roedd rhaglenni cynharach yng Nghymru yn tueddu i ddod i ben pan ddaeth eu cyllid i ben, yn union fel yr oeddent yn dechrau gweithio.
Rydym yn gwybod bod arian yn brin. Mae Llywodraeth Cymru yn dweud y bydd cyllid o ddydd i ddydd yn dal i fod 0.5% yn is mewn termau real y flwyddyn nesaf.
Y dystiolaeth
- Nid oes gan y Cynllun AI i Gymru ei gyllideb, ei dargedau na’i amserlen ei hun. Mae’n nodi “er mwyn gwireddu’r weledigaeth bydd angen buddsoddi a blaenoriaethu sylweddol”.
- Nid adroddwyd eto bod unrhyw ran o’r pecyn £2.1m a gyhoeddwyd ym mis Ionawr 2026 i helpu busnesau bach i fabwysiadu AI wedi’i gwario.
- Disgwylir cyllideb ddrafft 2027-28 ar 17 Tachwedd 2026, a’r Gyllideb Derfynol ar 16 Chwefror 2027.
- I roi syniad o’r raddfa, byddai cyfateb i gyfradd wariant y pen yng Ngogledd Iwerddon yn costio tua £4.5m y flwyddyn. Mae hynny tua 20% o gyllideb graidd Busnes Cymru, sef £22.5m, ar gyfer 2026-27. Mae’r adroddiad yn rhoi hyn fel enghraifft o’r raddfa, nid fel cynnig.
Cais 2. Llwybr wedi’i gynllunio ar gyfer microfusnesau ac unig fasnachwyr
Beth rydym yn ei ofyn
Rydym yn gofyn am lwybr clir wedi’i gynllunio ar gyfer y cwmnïau lleiaf. Byddai’n mynd o ddigwyddiadau codi ymwybyddiaeth i adolygiad byr un i un gyda chynghorydd AI, yna cymorth technegol ymarferol a grant cyfatebol, gyda thaleb gyfatebol fach ar gyfer microfusnesau ac unig fasnachwyr.
Pam y byddai’n helpu
Microfusnesau yw 94.6% o fusnesau Cymru. Byddai cymorth nad yw’n eu cyrraedd nhw ac unig fasnachwyr yn methu’r rhan fwyaf o fusnesau Cymru a llawer o’r economi wledig.
Y dystiolaeth
- Argymhellodd Adolygiad y llywodraeth o gymorth i fusnesau “llwybr clir sy’n cynnwys cymorth pwrpasol, i fusnesau bach a chanolig fabwysiadu deallusrwydd artiffisial”.
- Nid oes unrhyw ran o’r cynnig presennol wedi’i chynllunio o amgylch y cwmnïau lleiaf. Nid yw’r cyfraniad o 25% gan y cyflogwr o dan y cymhorthdal hyfforddiant yn gweddu’n dda i unig fasnachwyr.
- Yn Iwerddon, gall cwmnïau sydd â rhwng un a 50 o weithwyr cyflogedig gael taleb gwerth hanner y gost, hyd at €5,000, y gellir ei defnyddio i dalu am feddalwedd AI parod. Yng Ngwlad y Basg, cynigir hyfforddiant byw ar-lein mewn sgiliau digidol i ficrofusnesau a phobl hunangyflogedig.
- Fel enghraifft, mae’r adroddiad yn dangos y gallai tua £4.5m y flwyddyn dalu am lwybr cymorth i tua 1,300 o gwmnïau’r flwyddyn.
Cais 3. Cymorth wedi’i arwain o Gymru, yn Gymraeg ac yn Saesneg
Beth rydym yn ei ofyn
Rydym yn gofyn am gymorth a ddarperir gan gynghorwyr, colegau, prifysgolion a chwmnïau sydd wedi’u lleoli yng Nghymru, gan weithio yn Gymraeg ac yn Saesneg. Dylid profi offer AI yn Gymraeg cyn eu hargymell.
Pam y byddai’n helpu
Partneriaid lleol a gyrhaeddodd y nifer fwyaf o gwmnïau yn rhaglenni cynharach Cymru. Dylai siaradwyr Cymraeg allu cael cymorth yn yr iaith y maent yn gweithio ynddi.
Y dystiolaeth
- Cyrhaeddodd Opportunity Wales bron i 12,000 o gwmnïau bach drwy bartneriaid cyflawni lleol. Cyrhaeddodd Help to Grow: Digital, cynllun cenedlaethol y DU, 20 o gwmnïau yng Nghymru, ac argymhellodd ei werthuswyr sianeli lleol a chyngor un i un.
- Mae gan Gymru eisoes allu perthnasol. Mae M-SParc, parc gwyddoniaeth yng Nghymru, yn cyflwyno rhaglen Busnes Cymru, ac roedd Canolfan Hwb Hartree Caerdydd ym Mhrifysgol Caerdydd wedi cynorthwyo 70 o gwmnïau bach a chanolig erbyn mis Medi 2025.
- Mae’r rhan fwyaf o bobl yng Ngwynedd ac ar Ynys Môn yn siarad Cymraeg. Mae Comisiynydd y Gymraeg yn cynghori y dylid profi offer AI yn Gymraeg cyn eu defnyddio.
Cais 4. Grantiau cynghorau sy’n talu am feddalwedd, tanysgrifiadau a hyfforddiant AI
Beth rydym yn ei ofyn
Rydym yn gofyn i’r cynghorau ganiatáu meddalwedd, tanysgrifiadau a hyfforddiant AI yn eu grantiau busnes pan fo’r rhain at ddiben mabwysiadu AI, gyda gwiriadau i sicrhau bod y grant yn talu am rywbeth newydd.
Pam y byddai’n helpu
Mae’r rhan fwyaf o offer AI yn cael eu gwerthu fel tanysgrifiadau, felly mae’r rheolau hyn yn effeithio’n uniongyrchol ar fabwysiadu AI. Ni fyddai angen arian newydd i newid y rheolau.
Y dystiolaeth
- Mae grantiau busnes a ariennir gan y Gronfa Twf Lleol mewn o leiaf saith ardal cyngor, yn y gogledd a’r de, yn eithrio neu’n cyfyngu ar y costau hyn.
- Byddai angen i newid o’r fath ddiogelu rhag talu am danysgrifiadau y byddai cwmnïau wedi’u prynu beth bynnag.
- Mae rhai o’r grantiau hyn wedi’u hatal neu wedi cau i geisiadau newydd, felly bydd y rheolau’n bwysicaf pan gaiff y cylchoedd nesaf eu cynllunio.
Cais 5. Llwybr clir i arian yr Ardaloedd Twf AI gyrraedd busnesau bach lleol
Beth rydym yn ei ofyn
Rydym yn gofyn am gynllun cyhoeddedig sy’n dangos sut y bydd arian yr Ardaloedd Twf AI ar gyfer mabwysiadu lleol yn cyrraedd busnesau bach lleol. Hoffem iddo gael ei ddarparu drwy’r cymorth presennol yng Nghymru, fel bod cwmnïau’n gweld un cynnig yn hytrach na dau.
Pam y byddai’n helpu
Ni fydd canolfan ddata, ar ei phen ei hun, yn dangos i gwmni lleol sut i ddefnyddio AI. Mae’r arian lleol yno i helpu gyda hynny.
Y dystiolaeth
- Cyhoeddwyd hyd at £5m ar gyfer pob un o ddwy Ardal Twf AI Cymru ar gyfer mabwysiadu gan fusnesau a sgiliau, er bod ei ddibenion datganedig hefyd yn cynnwys ymchwil a busnesau newydd.
- Y £10m ar gyfer y ddwy ardal yng Nghymru yw’r rhan fwyaf o’r £11.1m a gyhoeddwyd ar gyfer helpu busnesau yng Nghymru i fabwysiadu AI.
- Nid oedd unrhyw gynllun, corff cyflawni na swm wedi’i neilltuo ar gyfer cwmnïau bach wedi’i gyhoeddi erbyn diwedd mis Hydref 2026, ac nid oedd Cyllideb y DU ar 28 Hydref 2026 yn sôn amdano.
Ydych chi’n cytuno?
Os ydych yn rhedeg busnes bach yng Nghymru, ychwanegwch eich llais. Po fwyaf o fusnesau sy’n ymuno, mwyaf eglur fydd yr hyn sydd ei angen ar fusnesau bach Cymru.